Wpływ ideologii na kierunki badań humanistycznych w kontekście przemian nauki w Polsce na przykładzie nauki o polityce w latach 1999-2015

Zespół projektowy

Kierownik projektu: prof. dr hab. Janusz Wiśniewski
Wykonawcy: dr Filip Biały, mgr Łukasz Dulęba

Cele projektu

Podstawowym celem projektu jest skonstruowanie modelu teoretycznego wyjaśniającego relację dominujących dyskursów ideologicznych oraz wyznaczanych w ich kontekście kierunków badań naukowych w polskiej humanistyce. Model teoretyczny zostanie poddany weryfikacji w badaniach empirycznych, skupiających się na konkretnej dyscyplinie nauki: nauce o polityce. Ramy czasowe badań empirycznych (1999-2015) wyznacza, z jednej strony, podpisanie Deklaracji Bolońskiej, która w istotny sposób zmieniła oblicze polskiego szkolnictwa wyższego, oraz, z drugiej strony, wejście w życie nowelizacji ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i innych aktów prawnych, regulujących zasady funkcjonowania ośrodków naukowych w Polsce.

Motywację podjęcia badań stanowią zarówno zmiany prawne, jak i trwająca dyskusja pomiędzy zwolennikami maksymalizacji społeczno-gospodarczej użyteczności nauki a krytykami tego rodzaju podejścia, podkreślającymi autonomiczny i autoteliczny charakter badań naukowych. Pojawiające się głosy pozostają najczęściej na poziomie publicystycznym, nie dając dostatecznej podstawy do pogłębionego zrozumienia zachodzących procesów. Stąd konieczne jest wypracowanie formuły badawczej, pozwalającej na dokonanie interpretacji przemian polskiej humanistyki w kontekście celów i wartości, stanowiących punkt odniesienia działalności naukowej. Zakłada się, że owe cele i wartości wynikają źródłowo z przyjmowanych założeń ideologicznych.

Ważnym, choć sekundarnym wobec naukowego celem badań jest ukazanie konsekwencji, jakie niesie z sobą dokonywanie zmian w nauce, pozbawione świadomości ideologicznego wymiaru wszelkich decyzji politycznych. Uznaje się, że dominacja myślenia o rządzeniu w kategoriach techniczno-biurokratycznych pogłębia podział na dwie kultury (humanistyki oraz nauk ścisłych), podczas gdy rozwiązywanie istotnych społecznie problemów wymaga uwzględniania wrażliwości i osiągnięć właściwych obu gałęziom wiedzy naukowej.